Rehabilitant - zdjęcie
Powrót do listy artykułów

Złamanie zmęczeniowe u biegaczy

(złamanie stresowe, z ang. stress fracture)

Bieganie związane jest z niezwykle dużym obciążaniem nie tylko mięśni, ale również szkieletu, a więc kości, które są narażone na powtarzane przeciążenia. Podczas godzinnego biegu wykonujemy nawet do kilku tysięcy kroków, a każdy krok to obciążenie kości kilkukrotnie większe od ciężaru naszego ciała. Dlatego właśnie u osób uprawiających bieganie zarówno amatorsko, jak i zawodowo, najczęściej dochodzi do złamania zmęczeniowego. Narażeni na tego typu kontuzję są także zawodnicy uprawiający inne dyscypliny sportu: lekkoatleci, tenisiści, piłkarze, koszykarze, tancerze.

Przeciążenia powstające podczas wykonywania każdego kroku biegowego są pochłaniane przez mięśniowy system amortyzujący. Jeśli z jakiegoś powodu mechanizm ten zawiedzie, przeciążenia powodują mikrouszkodzenia kości, a więc tkanka kostna ulega uszkodzeniom. Po treningu w warunkach fizjologicznego odpoczynku uszkodzenia te podlegają regeneracji dzięki ukrwionej i unaczynionej okostnej, która pełni funkcje odżywiania tkanki. Jeżeli proces regeneracji nie jest adekwatny do poziomu uszkodzania, może dojść do powstania szczeliny w kości wskutek sumowania się mikrouszkodzeń. Do złamania zmęczeniowego u biegaczy dochodzi najczęściej w kości piszczelowej, lecz może dotyczyć również kości strzałkowej, piętowej, śródstopia, a także kręgów.

Dlaczego dochodzi do złamania zmęczeniowego u biegaczy?

Jeśli dojdzie do sytuacji, w której wspomniany mechanizm amortyzacji zawiedzie, obciążenie przenoszone jest na kość, a nie na mięsień odpowiedzialny za tłumienie drgań. Przyczyna pierwotna zatem tkwić może w układzie mięśniowym, zaburzeniu relacji w długości mięśni prostowników i zginaczy, ich elastyczności i siły. Takie „zmęczenie” mięśni może być konsekwencją przetrenowania, nagłego zwiększenia obciążeń treningowych, biegania po twardym podłożu, braku ćwiczeń rozciągających, dużej masy ciała oraz noszenia nieodpowiedniego obuwie. Podczas już postawionej diagnozy konieczne jest wykluczenie problemów metabolicznych czy nieodpowiedniej diety. Kobiety ze względu na zmiany hormonalne, podczas zaburzeń cyklu menstruacyjnego są bardziej narażone na złamanie stresowe kości.

Diagnoza

Wywiad przeprowadzony przez terapeutę lub lekarza oraz wykonanie testów diagnostycznych pozwala zdiagnozować złamanie zmęczeniowe piszczeli, wykluczając shin splints i zespół przedziałów powięziowych (podano przykład kości piszczelowej ponieważ złamanie jej trzonu występuję najczęściej).

Zdjęcie RTG nie uwidacznia uszkodzenia, dopiero wykonanie rezonansu magnetycznego (MRI), tomografu komputerowego (TK) lub USG przez doświadczonego radiologa potwierdza ostatecznie kontuzję.

Jak leczyć złamanie zmęczeniowe?

Leczenie zazwyczaj jest zachowawcze. Przede wszystkim ważne jest odciążenie, co wiąże się zaprzestaniem treningów na kilka tygodni. Niezbędna jest współpraca z fizjoterapeutą, który skupia się na odszukaniu zaburzeń mięśniowych i biomechanicznych i ich znormalizowaniu. Wykorzystanie w tym celu technik terapeutycznych tkanek miękkich i stawowych oraz odpowiednie ćwiczenia, przede wszystkim czucia głębokiego (proprioceptywne), jest bardzo skuteczne. Terapeuta dokonuje szczegółowej analizy całego ciała i na tej podstawie prowadzi terapię. Powrót do treningów powinien być stopniowy, a zakres obciążenia dobierany indywidualnie.